Kadir Gecesi'nin Önemi ve Değerlendirilmesi

Kadir Gecesi

ِاِن َّٓا اَنْزَلْنَاهُ ف۪ي لَيْلَةِ الْقَدْر ِ وَمََّٓا اَدْرٰيكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْر لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ اَلْفِ شَهْر تَنَز لُ الْمَلَّٰٓئِكَةُ وَالرُّوحُ ف۪يهَا بِاِذْنِ رَب ِهِمْ مِنْ كُل ِ اَمْر َسََلَمٌٌ۠ هِي ِحَتّٰى مَطْلَعِ الْفَجْر

“Biz onu (Kur’an’ı) Kadir gecesinde indirdik. Bilir misin nedir Kadir gecesi? Kadir gecesi bin aydan hayırlıdır. O gece melekler ve ruh, rablerinin izniyle her bir iş için iner dururlar. O gece tan yeri ağarıncaya kadar esenlik doludur.” (Kadir Suresi 97/1-5)

Kadr kelimesi sözlükte “güç, hüküm, değer, şeref” gibi anlamlara gelir. Özellikle Kur’an’ın bu gecede indirilmesinin geceyi şereflendirdiğini ve kadrini yücelttiğini ifade etmek üzere ona bu isim verilmiştir. Sûrenin ilk âyetinde Kur’ân’ın bu gecede, Bakara sûresinde de (2/185) ramazan ayında indirildiği belirtilmiştir.

Kur’an’ın İndirilmesi

ِاِن َّٓا اَنْزَلْنَاهُ ف۪ي لَيْلَةِ الْقَدْر

“Biz onu (Kur’an’ı) Kadir gecesinde indirdik.” Müfessirler, 1. ayetteki “Biz onu Kadir gecesinde indirdik” ifadesiyle Kur’an’ın kastedildiği konusunda ittifak etmişlerdir (bk. Taberî, XXX, 166; Râzî, XXXII, 27; Şevkânî, V, 554).

Kadir Gecesi’nin Anlamı

ِ وَمََّٓا اَدْرٰيكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْر

“Bilir misin nedir Kadir Gecesi?” “Bilir misin nedir Kadir gecesi?” meâlindeki 2. âyete cevap veren sonraki âyetlerde onun tarihinin açıklanması yerine bu gecenin önemi, insanlar için hayır ve bereketi üzerinde durulmuştur. Duhân suresinde de Kur’an’ın “mübarek bir gecede” indirildiği belirtilerek hüküm ve hikmet içeren bütün işlerin bu gecede ayrıldığı, belirlendiği ifade edilir: َاِن َّٓا اَنْزَلْنَاهُ ف۪ي لَيْلَة مُبَارَكَة اِن ا كُن ا مُنْذِر۪ين فيهَا يُفْرَقُ كُـلُّ اَمْر حَـك۪يم “Biz onu mübarek bir gecede indirdik; biz daima uyarmaktayız.” (Duhân 44/3-4).

Bin Aydan Hayırlı Olması

لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ اَلْفِ شَهْر

“Kadir Gecesi bin aydan hayırlıdır.”

Müfessirlerin bir kısmı, Kadir Gecesinin bin aydan hayırlı olduğunu bildiren 3. âyeti hakiki mânasında anlayarak bu gecede yapılan ibadet ve hayırların, içinde Kadir Gecesinin bulunmadığı bin ayda yapılanlardan daha çok sevap getireceğini belirtirler. Başka bir yoruma göre buradaki bin sayısı çokluktan kinayedir. Şu halde bu âyette Kadir Gecesinde yapılan ibadet ve iyiliklerin diğer bütün zamanlarda yapılanlardan daha çok sevap getireceği ifade edilmiş olmaktadır. (Şevkânî, V, 555; İbn Âşûr, XXX, 459).

Meleklerin İnişi ve Esenlik

تَنَز لُ الْمَلَّٰٓئِكَةُ وَالرُّوحُ ف۪يهَا بِاِذْنِ رَب ِهِمْ مِنْ كُل ِ اَمْر “O gece melekler ve ruh, rablerinin izniyle her bir iş için iner dururlar.” Burada Kadir Gecesinin bin aydan hayırlı oluşunun başka bazı sebepleri açıklanmaktadır. Bu gece Allah Teâlâ’nın vereceği görevleri üstlenmek üzere melekler ve ruh yeryüzüne inerler. Cebrâil meleklerden biri olmakla birlikte makamının yüksekliğini ve şanının yüceliğini göstermek üzere ayrıca zikredilmiştir. ِسََلَمٌٌ۠ هِيَ حَتّٰى مَطْلَعِ الْفَجْر ” O gece tan yeri ağarıncaya kadar esenlik doludur.” 5. âyette bu gecenin esenlik ve mutluluk gecesi olduğu ifade edilmiştir. Zira melekler gecenin başından itibaren şafak sökünceye kadar gruplar halinde inerek müminlere selâm verirler. Bu durum gecenin karanlığı çekilinceye kadar devam eder. Kadir Gecesinde Allah Teâlâ Rahmân ismiyle tecelli etmektedir.

Kadir Gecesi Ne Zaman?

Ramazan’ı mübarek kılan en önemli unsurlardan biri de Kadir gecesidir. Bu geceye çok önem veren Rahmet Peygamberi, Ramazan ayı içinde gizlenmiş olan Kadir Gecesini son on günde aramayı tavsiye etmiştir;

عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ أَن رَسُولَ َّللا ِ صلى هللا عليه وسلم قَالَ « تَحَر وْا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فِى . » َالْعَشْرِ األَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَان

Hişâm b. Urve“nin, babasından naklettiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: “Kadir Gecesini Ramazan ayının son on gününde arayın!” (Muvatta” , İ“tikâf, 6)

Ramazan ayının son on günü içindeki tek sayılı gecelerin Kadir Gecesi olma ihtimalinden dolayı kendisi de, aile efradı ile birlikte 23. 25. ve 27. geceleri uzun süre ibadet ederek geçirirdi. (Tirmizî, Savm, 81)

Ramazan’ın son on günü, ayrı bir önem verir, mescid-i saadette itikâfa girer, ibadet ve taatle meşgul olurdu. Peygamberimizin bu uygulaması, vefat edinceye kadar devam etmiştir.

َعَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ قَالَ كَانَ الن بِىُّ صلى هللا عليه وسلم يَعْتَكِفُ كُل عَام عَشْرَةَ أَي ام فَلَم ا كَانَ الْع ُام َال ذِى قُبِضَ فِيهِ اعْتَكَفَ عِشْرِينَ يَوْمًا وَكَانَ يُعْرَضُ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ فِى كُل ِ عَام مَر ةً فَلَم ا كَان ُالْعَام . ِال ذِى قُبِضَ فِيهِ عُرِضَ عَلَيْهِ مَر تَيْن

Ebû Hureyre “Nebi (s.a.v) her Ramazan on gün itikafa girerdi, vefat ettiği sene ise yirmi gün itikaf yaptı. Her yıl Kur’an’ı bir defa arz ederdi, vefat ettiği yıl iki defa arz etti.” demiştir. ( İbn Mâce, Sıyâm, 58.)

Zir b. Hubeyş diyor ki, “Übey b. Ka’b’a kardeşin Abdullah b. Mes’ud ‘Yıl boyunca ibadet eden Kadir Gecesi’ne isabet eder’ diyor, dedim. Übey b. Ka’b dedi ki:‘Allah İbn Mes’ud’a rahmet eylesin. O, insanların Kadir Gecesi’nin hangi gece olduğuna güvenerek gevşeklik göstermemelerini istemiştir. Yoksa Kadir Gecesi’nin, Ramazan’da; Ramazan’ın da son on günü içerisinde yirmi yedinci gecesinde olduğunu biliyordu.’ dedi. ‘Bunu neye dayanarak söylüyorsun, Ey Ebü’l-Münzir (Übey b. Ka’b’ın lakabı)’ dedim. Übey de “Ben bunu Resulullah’ın (s.a.v.) bize haber vermiş olduğu alametle söylüyorum ki, o alamet de o gün güneşin şuasız olarak doğmasıdır.” dedi” (Müslim, Sıyam, 220).

Kur’an-ı Kerim: Öğüt, Şifa, Rehber

ِيَا أَيُّهَا الن اسُ قَدْ جَاءتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَب ِكُمْ وَشِفَاءٌ لِمَا فِي الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِن َين

“Ey insanlar! İşte size, Rabbinizden bir öğüt, gönüllerdeki dertlere bir şifa, müminlere doğru yolu gösteren bir hidayet ve rahmet geldi.” Yunus, 57.

Doğru ile Yanlışı Ortaya Koyar

ِشَهْرُ رَمَضَانَ ال ذِيَ أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلن اسِ وَبَي ِنَات مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَان

“Ramazan ayı öyle bir aydır ki onda insanlara yol gösteren, hakla bâtılı ayıran, hidâyet rehberi ve deliller halinde bulunan Kur’an o ayda indirildi.” Bakara 2/185

Cahiliyenin Karanlığından Kurtarır

ِالر كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ الن اسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّور ِبِإِذْنِ رَب ِهِمْ إِلَى صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيد

“Elif. Lâm. Râ. (Bu Kur’an), Rablerinin izniyle insanları karanlıklardan aydınlığa, yani her şeye galip (ve) övgüye lâyık olan Allah’ın yoluna çıkarman için sana indirdiğimiz bir kitaptır”. İbrahim, 14/1.

Kur’ân’ı Yaşamak ve Yüz Çevirmek

وَمَنْ اَعْرَضَ عَنْ ذِكْر۪ي فَاِن لَهُ مَع۪يشَةً ضَنْكًا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ اَعْمٰى ًقَالَ رَب ِ لِمَ حَشَرْتَنَّ۪ٓي اَعْمٰى وَقَدْ كُنْتُ بَص۪ير

قَالَ كَذٰلِكَ اَتَتْكَ اٰيَاتُنَا فَنَس۪يتَهَا وَكَذٰلِكَ الْيَوْمَ تُنْسٰى

“Her kim de benim zikrimden (Kur’an’dan) yüz çevirse mutlaka ona dar bir geçim vardır. Bir de onu kıyamet gününde kör olarak haşrederiz. (Kör olarak haşredilen kul) şöyle der: ‘Rabbim! Dünyada gören bir kimse olduğum halde, niçin beni kör olarak haşrettin?’ Allah da ‘Evet, öyle! Âyetlerimiz sana geldi de sen onları unuttun. Aynı şekilde bugün de sen unutuluyorsun!’ buyurur.” (Tâ-hâ, 20/124-126).

Rasulullah (sav) ise hadisi şeriflerinde şöyle buyurmuştur:

إِن .َهللاَ يَرْفعُ بِهَذَا الْكِتَابِ أَقْوَامًا وَيَضَعُ بِهِ آخَرِين

“Allah Teâlâ şu Kur’ân-ı Kerîm ile âmil olan kavimleri yükseltir. Onun yolundan (usulünden) gitmeyenleri de alçaltır.” (Müslim, Müsâfirîn 269)

َمَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ وَاسْتَظْهَرَهُ، فَأَحَل حََلَلَهُ، وَحَر مَ حَرَامَهُ أَدْخَلَهُ َّللا ُ بِهِ الْجَن ةَ وَشَف ع َهُ فِي عَشَرَة ُمِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ كُلُّهُمْ قَدْ وَجَبَتْ لَهُ الن ار

“Kim Kur’an’ı okur ve onu güzelce ezberler, helâlini helâl, haramını haram kabul ederse, Allah bu sayede o kimseyi cennetine sokar. O kişi de kendi ailesinden hepsi cehennemi hak etmiş on kişiye şefaat eder” Tirmizi Fedailü’l Kur’an,13.

Kadir Gecesi’nin Değerlendirilmesi

Nasıl Dua Edelim:

Rabbimizin hoşuna gidecek ve kabul edeceği bir duayı en güzel rehberimiz Hz. Peygamber’den öğrenelim: Ayşe (r.a.), Peygamber Efendimiz’e: “–Ey Allah’ın Resûlü! Kadir Gecesi’nin hangi gece olduğunu bilecek olursam, o gece nasıl dua edeyim?” diye sormuş, Efendimiz de:

الل هُم إِن كَ عَفُوٌّ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَن ِي

“«Allah’ım! Sen çok affedicisin, affetmeyi seversin. Beni bağışla!» diye dua et!” buyurmuştur. (Tirmizî, Deavât, 84)

Kur’an Okuyalım:

“Kur’an okuyunuz. Çünkü Kur’an, kıyamet gününde kendisini okuyanlara şefaatçi olarak gelecektir.” (Müslim, Müsâfirîn 252)

Tevbe Edelim:

يَا أَيُّهَا ال ذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى َّللا ِ تَوْبَةً ن صُوحا

“Ey iman edenler! Allah’a samimiyetle tövbe edin!” (Tahrim, 66/8)

ُّٰاَِّل مَنْ تَابَ وَاٰمَنَ وَعَمِلَ عَمََلً صَالِحاً فَاُو۬لٰٓئِكَ يُبَد ِلُ َّللاُّٰ سَي ِـَٔاتِهِمْ حَسَنَات ٍؕ وَكَانَ َّللا ًغَفُوراً رَحٖيما

“Ancak tövbe ve iman edip iyi işler yapanlar başkadır. Allah onların kötülüklerini iyiliklere çevirir. Allah çok bağışlayıcıdır; engin merhamet sahibidir. (Furkan, 25/70)

ya أَيُّها الن اس تُوبُوا إِلى َّللا ِ واسْتغْفِرُوهُ فَإِن ِي أَتُوبُ فِي اليَوْمِ مِائَةَ مَر ة

“Ey insanlar! Allah’a tövbe edip ondan af dileyiniz. Zira ben ona günde yüz defa tövbe ederim. (Müslim, Zikir 42)

Nafile ve Kaza Namazı Kılalım

َاِن ال ذينَ امَنُوا وَعَمِلُوا الص الِحَاتِ وَاَقَامُوا الص لوةَ وَاتَوُا الز كوةَ لَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَب ِهِمْ و ََّل َخَوْفٌ عَلَيْهِمْ وََّلَ هُمْ يَحْزَنُون

“İman edip salih ameller işleyen, beş vakit namazı dosdoğru kılıp servetinin zekâtını verenlerin mükâfatları Allah katındadır. Onlara korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir”. (Bakara,2/ 277.)

اَلَّذٖينَ هُمْ فٖى صََلَتِهِمْ خَاشِعُون قَدْ اَفْلَحَ الْمُؤْمِنُون

“Gerçekten müminler kurtuluşa ermiştir; onlar ki, namazlarında huşû içindedirler;” (Müminun 23/1,2.)

ْإِن أَو لَ مَا يُحَاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ عَمَلِهِ صََلَتُهُ فَإِن ْصَلُحَتْ فَقَدْ أَفْلَحَ وَأَنْجَحَ وَإِنْ فَسَدَت َفَقَدْ خَابَ وَخَسِر

“Kulun kıyamet gününde, hesabı ilk önce sorulacak ameli namazdır. Eğer namazı dürüst çıkarsa kurtulmuş ve kazanmıştır. Eğer namazı düzgün çıkmazsa kaybetmiştir.” (Tirmizî, Salât, 305)

ْأرَأيْتُمْ لَوْ أن نَهْراً بِبَابِ أحَدِكُمْ يَغْتَسلُ فِيهِ كُل يَوْم خَمْسَ مَر ات مَا تَقُولُونَ يُبْقِى ذلِكَ مِن ِدَرَنِه شَيْئاً؟ قالُوا: ََّل يُبْقِى ذلِكَ مِنْ دَرَنِهِ شَيْئاً. قالَ: فذلِكَ مَثَلُ الص لَواتِ الخَمْس، يَمْحُوا َّللا ُ بِهَا الخَطَايَا

“Ne dersiniz? Birinizin kapısının önünde bir ırmak olsa ve burada günde beş defa yıkansa bu kimsede hiç kir kalır mı? (Sahabenin); ‘Hayır hiçbir kir kalmaz’ diye cevap vermeleri üzerine “İşte beş vakit namaz da böyledir. Allah, bu sebeple günahları temizler, yok eder” (Nesâî, Salât 7,)

Son Ramazanım, Son Kadir Gecem

Her ne kadar Ramazan ayı, Allah tarafından mübarek kılınmışsa da onun bereketinden istifade etmek Müslümanın iradesine bırakılmıştır. Değerlendiren için Ramazan bulunmaz bir hasat mevsimi, maddî ve manevi bir arınma iklimidir. Ramazan’a yetiştiği hâlde onun kadrini ve kıymetini bilmeyen biri içinse, kaçırılmış bir fırsat hatta bir vebal olacaktır. Rasulullah (sav) hadisi şerifte bizleri bu noktada uyarmış ve şöyle buyurmuştur:

َعَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ قَالَ قَال ُرَسُولُ َّللا ِ صلى هللا عليه وسلم «... وَرَغِمَ أَنْفُ رَجُل دَخَلَ عَلَيْهِ رَمَضَان ...ُثُم انْسَلَخَ قَبْلَ أَنْ يُغْفَرَ لَه

“Ramazan ayına girdiği hâlde günahlarını affettiremeden bu ayı tamamlayan kişinin burnu yerde sürünsün!” (Tirmizî, Deavât, 100.)

Dolayısıyla bu Ramazan’ı son Ramazanımız bu geceyi son Kadir gecemiz bilelim. Ahirete irtihal eden kardeşlerimizden niceleri geçen yıl Ramazan ayında ve bayramında bizlerle beraberlerdi. Ama bu yıl aramızda yoklar. Belki bu Ramazan da bizim son Ramazanımız, bu gece son Kadir gecemiz. Gelin Cennetin kapısını bu gecemizde aralayıp Rabbimizin rahmetine ulaşalım.

Mübarek Gecelerin Değerlendirilmesi

1. Kur’an–ı Kerim okunmalı; okuyanlar dinlenmeli.
2. Peygamber Efendimize salât selâmlar getirilmeli; O’nun şefaatini ümit edip, ümmetinden olma şuuru tazelenmelidir.
3. Kaza, nafile namazlar kılınmalı; mübarek geceler ibadetlerle ikame edilmelidir.
4. Tefekkürde bulunulmalı; “Yaratılış amacıma uygun hayat yaşıyor muyum? Rabbim benim hayat tarzımdan hoşnut mu? Rasulullah’ ı örnek alabiliyor muyum? gibi konular başta olmak üzere kendimizi hesaba çekip, tefekkür etmeliyiz.
5. Geçmişin muhasebesi yapıldığı gibi eğer pişman olunan hususlar varsa bunları değiştirmek için Rabbimizden fırsat istemeli ve geleceğin planlarını pişmanlıkları gidermek ve yeni hatalar yapmamak üzerine yapmalıdır.
6. Günahlara samimi olarak tövbe ve istiğfar edilmeli; idrak edilen geceyi son Kadir Gecesi, ayı son Ramazan ayı, bayramı son bayram gibi düşünerek değerlendirmeli.
7. Namaz, Kur’an, Tövbe, Salat Selamlar ile ihya ettiğimiz geceyi kendimize, evlatlarımıza, anne-babamıza ve bütün müminlere hayır dua ederek tamamlayalım.