Ramazanda Kazandıklarımızı Koruyalım

Yaratılış Gayemizi Hatırladık

Yaratılış gayemizi hatırladık. Kainatta hiçbir şey boş yere yaratılmamış, var olan her şey bir hikmet ve gayeye göre var edilmiştir. Denizde yüzen balıktan tutun da havada uçan kuşa kadar, toprakta biten çimenden tutun da koca koca çınarlara, yerde gezen karıncalardan kovandaki arılara, gökteki güneşten engin denizlere kadar her şey bir hikmetle yaratılmıştır. En küçük varlıktan devasa boyutlardaki varlıklara kadar her şey bir gayeye göre halkedilmiştir. İnsanın bakıp da “bu da boş yere yaratılmış, olmasaydı da olurdu,” diyebileceği hiçbir şey bırakılmamıştır. Kur’an-ı Kerim, mü’min kimsenin bu kainat kitabı karşısındaki duruşunu şu ayet-i kerimede ifade ediyor:

خَلْقِ السَّمٰوَاتِِ

وَا لْ ِۚضْر َارَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هٰذَا بَاطِلاًۚ سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِِ

Onlar ayaktayken, otururken ve yanları üzerine yatarken Allah’ı anarlar. Göklerin ve yerin yaratılışı üzerinde düşünürler. “Rabbimiz! Bunu boş yere yaratmadın, seni eksikliklerden uzak tutarız. Bizi ateş azabından koru” derler. (Al-i İmran, 3/191).

Hayat kitabımız Kur’an-ı Kerim yaratılış gayemizin Allah Teala’ya ibadet etmek olduğunu ifade ediyor:

وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْاِنْسَ اِلَّا لِيَعْبُدُونِِ

Ben cinleri ve insanları, ancak bana kulluk etsinler diye yarattım. (Zariyat, 51/56).

Demek ki; Ademoğlunun varoluşunun, yaratılışının gerçek amacı Allah Teala’ya kullukta bulunmak, O’na kul olmak, O’na ibadet etmektir. Kişi bu gayeyi gerçekleştirebildiği ölçüde hem bu dünyada mutlu ve mesut olacak, hem de ahiret aleminde ebedi olarak mutlu ve bahtiyar olacağı bir yurda yerleşecek. Bu gayeyi gerçekleştirebilme adına hiçbir şey yapmaz, haramları çiğner, farzları yerine getirmez, hasılı Allah Teala’ya sırtını döner, heva ve hevesine kapılırsa işte o zaman bu dünyada da huzura eremez, ahirette de hüsrana uğrayanlardan olur. Ramazan ayı bu gayeyi bir kez daha hatırlamamıza ve Allah Teala’ya olan kulluk bağlarımızı güçlendirmeye bir vesile oldu. Ancak bu gayeyi sadece Ramazan ayına has olarak değil, bütün bir ömrümüze yaymalı ve daima bu gaye etrafında bir hayat sürmeye gayret etmeliyiz. Çünkü ahiret aleminde bize ömrümüzü nerede heba ettiğimizden sorulacak yani sorgu sual ömrümüzün tamamını kapsayacak şekilde olacaktır.

Oruçla Gündüzümüz İbadet Oldu

Oruç ibadeti imsak vaktinden başlayıp iftar vaktine kadar devam eden bir ibadettir. Dolayısıyla oruçla günümüzün çoğunu ibadet bilinciyle geçirmiş olduk. Bir şey yiyecek veya içecek olsak oruç olduğumuzu hatırlayıp sırf Allah için yememizi içmemizi terk ettik. Dolayısıyla hayatımızı Allah merkezli bir anlayışla inşa etmeye çalıştık. Allah Teala’nın hoşnut olmadığı ne varsa orucumuza zarar verir endişesiyle ondan uzak durduk. Allah Teâlâ’yı razı edecek bir şey olduğunda da elimizden geldiği kadar onu yapmaya gayret ettik. Günaha girmemize neden olabilecek bir olayla karşılaşsak oruçlu olduğumuzu hatırladık. Sadece Allah için günahtan uzak kalmaya çalıştık. Adeta ihsan şuuruna erdik. Biz Allah Teâla’yı görmüyor olsak da O’nun daima bizi görüp gözetlediğinin farkında olarak bir ramazan geçirdik.

Haramlardan Uzak Kaldık

Oruç, Allah Teâlâ’nın kullarını kötülüklerden muhafaza etmek, onları Allah Teâlâ’ya karşı takva elbisesine büründürmek, O’na karşı gelmekten sakındırmak için farz kılınmış bir ibadettir. Oruç ibadetinin önemli hikmetlerinden birisi kulları kötülüklerden korumak, kötü alışkanlıklardan onları kurtarmak ve bu vesileyle iyi ahlaklı mümin bir kul haline getirmektir.

يَُّٓي َا ا َّلا ا َه ْن ِم َني ۪ذ َّلا ىَل َع َبِتُك ا َم َك ُما َي ِّصلا ُمُك ْي َلَع َبِت ُك او ُنَمٰا َني ۪ذ قَبَۙنوُق َّت َت ْم ُكَّل َع َل ْمُكِل ْ Ey iman edenler! Allah’a karşı gelmekten sakınmanız için oruç, sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de farz kılındı. (Bakara, 2/183).

Ramazan ayında tutmuş olduğumuz oruçlar; bizi dünyada kötülüklerden ve haramlardan, ahiret aleminde de cehennem ateşinden korumakta, adeta bize kalkan olmaktadır. Peygamber (sav) orucun bu özelliğine dikkat çeker ve bizi oruç tutmaya teşvik eder. عَ َةَر ْي َر ُه ى ِب َأ ْن- رضى الله عنه - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وس ٌؤ ُر ْما ِن ِإ َو ، ْلَه ْج َي َال َو ْث ُف ْر َي َالَف ، ٌةَّن ُج ُما َي ِّصلا : َلا َق مل قَات، ِن ْي َت َّر َم . ٌمِئا َص ى ِّن ِإ ْلُق َي ْلَف ُه َمَتا َش ْو َأ ُه َل َ

“Oruç bir kalkandır. Oruçlu, saygısızlık yapmasın, ahlâksızca konuşmasın. Eğer biri kendisiyle dövüşmeye veya sövüşmeye kalkışırsa, iki defa, “Ben oruçluyum.” desin.” (Buhârî, Savm, 2).

Hz. Peygamber (sav) bu hadisinde orucu kalkana benzetmektedir. Kalkan nasıl kişiyi düşmandan gelebilecek her türlü zarara karşı korursa, oruç da öyle kişinin elini haramlara uzanmaktan, din kardeşlerine karşı kötülük yapmaktan, ayaklarını harama doğru adım atmaktan, organlarını haram ve kötülük alanında iştigal etmekten korumakta, muhafaza etmektedir. Ramazan ayı boyunca tutmuş olduğumuz oruçlarla haramlardan, kötülüklerden ve kötü alışkanlıklarımızdan nasıl uzak kaldıysak, Ramazan’dan sonra da aynı halimizi devam ettirelim. Ramazan girmeden önce içki içen bir kimse Ramazan ayında tutmuş olduğu oruçla, bir ay boyunca içkiden uzak kalmış ve bu kötü alışkanlığını bırakma noktasında belli bir yere gelmiştir. Artık bu kimseye düşen, Ramazan ayında kazanmış olduğu bu halini devam ettirmesi, içkiye elini sürmemesi, haramlardan uzak kalmasıdır.

Yalanla İş Tutmayı Terk Ettik

Peygamber (sav), peygamberlikten önce de sonra da, hiçbir zaman yalan söylememiş, yalanla iş tutmamış, daima yalandan uzak kalmıştır. O’nu tanıyıp nezih yaşantısını bilen Mekke müşrikleri; O’na hiçbir zaman yalancı diyememişlerdir. Zira Mekke toplumu içerisinde el-Emin O’nun lakabı olmuş, Safa Tepesi’ne çıkıp da, Mekke toplumuna karşı “şu tepenin ardında bir ordu, size saldırmak üzere bekliyor, desem, bana inanır mısınız?” diye sorduğunda, onlar “inanırız, çünkü sen yalan söylemezsin.” diye cevap vermişlerdir. Latifelerinde dahi yalandan uzak duran Allah Rasulü, ashabını da yalandan sakındırmış, ümmetinin asla yalancı olamayacağını bildirmiştir. Orucun bir ibadet olduğu bilincini diri tutmuş, bu ibadete aykırı olan her türlü söz ve davranışın ibadete zarar vereceğini, kulluğa yakışmayacağını ifade etmiştir. O (sav) bir hadislerinde şöyle buyurmuş: عَ َةَر ْي َر ُه ى ِب َأ ْن- رضى الله عنه - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله ع ل ِرو ُّزلا َل ْو َق ْع َدَي ْم َل ْن َم ملسو هيوَا ٌة َجاَح ِه َّل ِل َس ْي َل َف ِهِب َل َم َعْل فِى أَنْ يَدَعَ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُُ

Yalanı ve yalana göre hareket etmeyi terk etmeyenin yemeyi içmeyi bırakmasına Allah’ın ihtiyacı yoktur!” (Buhârî, Savm, 8)

Allah Rasulü (sav), bu hadisinde yalanı terk etmeyen kişinin orucuna, oruç demiyor, yalanla iş tutan kimsenin orucunu, oruç diye vasıflandırmıyor da, yemesini içmesini terk etmesi diyor. Yani bu kimse, gerçek manada oruç tutmamış, orucunun sevabını elde edememiş, sadece aç kalmış, susuz kalmış, orucundan payına düşen açlık ve susuzluktan başka bir şey olmamış. Allah Rasulü (sav), ümmetinin daima doğru olmasını salık vermiş, doğru olanların, bu doğruluklarının onları cennete götüreceğini ifade ederken; sürekli yalanla iş tutanların, bu yalancılıklarının onları cehenneme sürükleyeceğini haber vermiştir.

Abdullah (b. Mes’ûd) tarafından nakledildiğine göre,

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالََ : Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur:

اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْْ ) : “Doğruluktan ayrılmayın.

“عَل، ِق ْد ِّصلا ِب ْمُك ْي َ Çünkü doğruluk (insanı) iyiliğe,

فَإ َّن ِ ال صّ، ِّر ِب ْلا ى َل ِإ ى ِد ْه َي َق ْد ِ iyilik de cennete götürür.

وَإ، ِة َّن َج ْلا ىَل ِإ ىِدْه َي َّر ِب ْلا َّن ِ Kişi devamlı doğru söyler

وَمَا يَزَالُ الرَّجُلُ يَصْدُقُُ

ve doğruluktan ayrılmazsa

وَيَتَحَرَّى الصِّدْقََ

Allah katında “doğru/sıddîk” olarak tescillenir. حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ صِدِّيقًا،

Yalandan sakının!

وَ إ، َب ِذَك ْلاَو ْم ُكا َّي ِ Çünkü yalan (insanı) kötülüğe,

فَإ َّن ِ الْ،ِرو ُج ُف ْلا ى َل ِإ ى ِد ْه َي َب ِذ َك kötülük de cehenneme götürür.

وَإ َّن ِ الْ،ِرا َّنلا ىَلِإ ى ِدْهَي َروُج ُف Kişi devamlı yalan söyler,

وَمَا يَزَالُ الرَّجُلُ يَكْذِبُُ

yalan peşinde koşarsa

وَيَتَحَرَّى الْكَذِبََ

Allah katında “yalancı/kezzâb” olarak tescillenir.” حَت َبَت ْكُي ى َّ عِ َدْن ِهَّلا اًباَّذ َك .” (Müslim, Birr, 105). Ramazan ayında oruçlarımızın kabulü için ve oruçlarımızdan elde edeceğimiz sevapların heba olmaması için yalan sözden nasıl uzak kaldıysak, bundan sonraki yaşantımızda da aynı hassasiyeti devam ettirelim. Müslüman’a yakışan her daim doğru olmak, doğru sözlü ve güvenilir olmaktır. بِالْمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعََ

“Her işittiğini aktarmak kişiye yalan olarak yeter.” (Müslim, Mukaddime, 5).

Sabrı Kuşandık

Ramazan ayı aynı zamanda bir sabır ayıdır. Çünkü insan, sabretmesi en zor olan açlık ve susuzluğa bu ayda tahammül eder, sırf Allah Teala’nın rızasını gözeterek yeme imkanı varken elini yemeğe uzatamaz, içme imkanı varken suya uzanamaz. Hatta iftara az bir zaman kalsa bile, vakit dolmadan elindeki suyu susuzluktan çatlamış dudaklarına götüremez. Esasında sabır daima peygamberlerin yolu olmuştur. Eyyub (as), bedenine arız olan hastalığa sabrederken, Yakub (as) Yusuf’unun yokluğuna karşı sabrı kuşanmış, Hz. Peygamber (sav) de müşriklerin eza ve cefalarına karşı sabretmiştir. Ebû Saîd el-Hudrî’den nakledildiğine göre, ensardan bazı kimseler Resûlullah’tan (sav) (bir şeyler) istediler. O da verdi. Sonra tekrar istediler. Allah Resûlü de yanındakiler bitinceye kadar verdi ve şöyle buyurdu: … مَن ُع َس ْو َأ َو ٌر ْي َخ ٍءاَطَع ْنِم ٌدَحَأ َي ِط ْع ُأ اَمَو ُه َّللا ُه ْر ِّبَصُي ْرِبْصَي ْ مِنَ الصَّبْرِِ .” “…Kim sabrederse, Allah ona dayanma gücü verir. Kimseye sabırdan daha hayırlı ve daha geniş bir ikram verilmemiştir.” (Müslim, Zekât, 124). Ramazan ayındaki sabrımızı sürekli kılalım ki biz de peygamberlerin yoluna uymuş, onlara ittiba etmiş olalım.

Şükre Vardık

Ramazan ayı bizlere nimetlerin kadr ü kıymetini anlamamıza yardımcı olur. Her daim içinde bulunduğumuz fakat önemsemediğimiz nimetlerin kıymetini daha iyi idrak eder ve bu idrak sayesinde bize verdiği bunca nimete karşılık, Allah Teala’ya karşı kalbimiz minnet duygularıyla dolar. Şükretme ihtiyacı hissederiz. Şükrettikçe Allah Teala’ya olan bağlılığımız artar. مَذَعِب ُهللا ُل َعْفَي اَ ِكاَش ُه لا َنا َك َو ْم ُت ْنَمآ َو ْمُت ْر َكَش ْن ِإ ْم ُك ِبا ا ًميِلَع اًر

Eğer siz iman eder ve şükrederseniz Allah size niçin azap etsin? Allah şükre karşılık veren ve her şeyi bilendir. (Nisa, 4/147). Ayet-i Kerime, şükürsüzlük ile azap arasında bir bağın olduğunu ortaya koymaktadır. İşte Ramazan ayında nimetlerin kıymetini daha iyi anlayan mü’min şükrederek, Allah’ın azabından da korunmuş olur. وَاُّب َر َن َّذ َا َت ْذ ِ ْم ُكٌَ

Hani rabbiniz, ‘Eğer şükrederseniz size (nimetimi) daha çok vereceğim, nankörlük ederseniz hiç şüphesiz azabım pek şiddetlidir!’ diye bildirmişti.” (İbrahim, 14/7).

Namazlarımızı Özenle Kılmaya Çalıştık

Namaz üzerimize beş vakit olarak farz kılınmış bir ibadettir. Kur’an-ı Kerim namazın vakitli olarak farz kılındığına işaret ederek vaktinin geçirilmemesine işaret etmiştir.

الْمُؤْمِن۪ينَ كِتَاباً مَوْقُوتاًً

Şüphesiz namaz, mü’minlere belirli vakitlere bağlı olarak farz kılınmıştır. (Nisa, 4/103). Hz. Peygamber (sav), namazı dinin direği diye nitelendirmiş, beş vakit namazı rukularına, secdelerine, abdestine ve vakitlerine riayet ederek kılmaya devam eden ve bu namazın Allah’tan gelen bir emr-i Hakk olduğunu kabul eden kimselerin cennete gireceğini müjdelemiştir. قَالَ : َّلَجو َّزَع ُه َّللا َلا َق“ : )مَّل َس َو ِه ْيَل َع ُه َّللا ى َّل َص( ِهَّللا ُلو ُس َر إِنًد ْه َع ىِد ْنِع ُتْدِه َع َو ٍtaَوَلَص َس ْم َخ َكِت َّمُأ ىَل َع ُت ْض َر َف ىِّ ُه َّن َأ ا مَن ْظ ِفا َحُي ْمَل ْنَم َو َة َّن َجْلا ُه ُت ْل َخ ْدَأ َّن ِه ِت ْق َو ِل َّن ِهْيَل َع ُظِفاَحُي َءا َج ْ عىِدْنِع ُهَل َدْه َع َال َف َّن ِه ْي َل َ

Yüce Allah şöyle buyurdu: ‘Senin ümmetine beş vakit namazı farz kıldım ve onları, vaktinde ve hakkını vererek kılanları cennete koyacağımı kendi katımda vaad ettim. Namazları düzenli kılmayanlar için ise katımda böyle bir vaad yoktur.’ ”(Ebû Dâvûd, Salât, 9).

Namaz, oruç gibi sadece Ramazan ayında farz kılınmış değildir. Her gün beş vakit olmak üzere vakitli olarak her Müslüman’a farz kılınmış bir ibadettir. Namazı sadece Ramazan ayına hasretmek, sadece Ramazan’da kılıp diğer zamanlarda terk etmek Müslüman’a yakışan bir tutum değildir. Zira Allah Rasulü (sav), namazı mü’minin miracı olarak nitelemiş, gözümün nuru diye anmış, son zamanlarındaki hastalığına rağmen namaz kılmaya çabalamış, namazı kesinlikle hiçbir zaman aksatmamış, hele hiç ihmal etmemiştir. Kur’an-ı Kerim, namazın Allah’tan gereği gibi sakınanlardan başkasına ağır geleceğini haber vermektedir. وَاَّصلا ِب او ُني ۪ع َت ْس َۙni۪عِshaَخ ْلا ى َلَع ا َّل ِا ٌةَri۪b َكَل اَه َّنِاَو ِۜةو ٰل َّصلا َو ِرْب

Sabrederek ve namaz kılarak (Allah’tan) yardım dileyin. Şüphesiz namaz, Allah’a derinden saygı duyanlardan başkasına ağır gelir. (Bakara, 2/45).

Namazlarını ihmal eden kardeşlerimiz Ramazan ayında namazlarını kılmaya başladılar. Ancak Ramazan ayı geçtikten sonra da namazlarımızı kılmaya devam etmeliyiz. Unutmayalım ki, namaz bizim Allah Teala ile irtibatımızı sağlayan en önemli ibadettir. حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلٰوةِ الْوُسْطٰى وَقُومُوا لِلّٰهِ قَانِت۪ينََ

Namazlara ve orta namaza devam edin. Allah’a gönülden boyun eğerek namaza durun. (Bakara, 2/238).

Zekât ve Sadakalarımızı Verdik

Ramazan ayı aynı zamanda infak ayıdır. Çünkü Peygamber (sav) Ramazan ayında esen rüzgardan daha cömert olur, sair zamanlarda yaptığı hayır ve hasenatı, bu ayda daha fazla yapmaya gayret ederdi. Bedenlerimizin zekatı ve bayrama ulaşmanın şükrü olmak üzere fıtır sadakası bu ayda ihtiyaç sahiplerine ulaşır. Fakir ve yoksul olan kimselerle yetimlerin yüzü Ramazan ayında güler. Bayramı bayram gibi yapma fırsatı bulurlar. Verilen zekat ve sadakaları Allah Teala bereketlendirirken, faiz malını ise helak edeceğini beyan buyuruyor: يَمْحَقُ ٱللَّهُ ٱلرِّبَوٰا۟ وَيُرْبِى ٱلصَّدَقَٰتِ ۗ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ أَثِيمٍٍ

Allah faizi tüketir (Faiz karışan malın bereketini giderir), sadakaları ise bereketlendirir. Allah küfürde ve günahta ısrar eden hiç kimseyi sevmez.(Bakara,2/276).

Ölüm kapımızı çalmadan önce zekat ve sadakalarla malımızı Allah yolunda harcamalı, fakir ve yoksulların hakkını onlara vermeliyiz. Allah Teala sadaka vermekle salihlerden olmak arasında bir bağ kurarak bizleri uyarmakta ve malını Allah yolunda tasadduk etmeyen kişinin, ölüm anındaki pişmanlığını ve yakarışını bizlere anlatmaktadır.

وَ َلو ُقَيَف ُت ْو َم ْلٱ ُمُكَدَحَأ َى ِتْأ َي ن َأ ِل ْب َق ن ِّم مُك َٰنْقَزَر ا َّم ن ِم ۟اوُقِفن َأ رَبِّ لَوْلَآ أَخَّرْتَنِىٓ إِلَىٰٓ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَأَكُن مِّنَ ٱلصَّٰلِحِينََ

Herhangi birinize ölüm gelip de, “Ey Rabbim! Beni yakın bir zamana kadar geciktirsen de sadaka verip iyilerden olsam!” demeden önce, size rızık olarak verdiğimiz şeylerden Allah yolunda harcayın.(Münafikun, 63/10). Allah Rasulu, malını Allah yolunda infak eden yani zekat ve sadakasını veren kimseye meleğin yaptığı dua ile zekat ve sadakasını vermeyip biriktirip duran cimri kimseye meleğin ettiği bedduayı bizlere anlatarak cimrilikten sakındırmıştır. عََةَرْيَر ُه ىِبَأ ْن َّيِبَّنلا َّن َأ ) ُهْن َع ُه َّللا َيِضَر( َو ِهْي َلَع ُه َّللا ى َّل َص( سَلَّمْ) قَالََ : “مَ :ا َمُهُد َح َأ ُلوُقَيَف ِن َالِزْن َي ِنا َك َلَم َّالِإ ِهي ِف ُداَب ِعْلا ُحِبْصُي ٍم ْو َي ْنِم ا الل”.اًفَلَت اًكِسْم ُم ِطْعَأ َّمُه َّلا :ُرَخآْلا ُل وُقَي َو ،اًفَلَخ اًقِفْن ُم ِطْعَأ َّمُه َّ Ebû Hüreyre